ΛΟΥΝΤΒΙΧ ΒΙΤΓΚΕΝΣΤΑΙΝ & TRACTATUS LOGICO – PHILOSOPHICUS

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν (ή Λούντβιχ Βίτγκενσταϊν) (Ludwig Josef Johann Wittgenstein, 26 Απριλίου 1889 – 29 Απριλίου 1951) ήταν Αυστριακός φιλόσοφος, με σημαντική συνεισφορά στον τομέα της αναλυτικής φιλοσοφίας και της λογικής. Θεωρείται ένας από τους πλέον επιδραστικούς φιλοσόφους, του οποίου το έργο διαδραμάτισε σπουδαίο ρόλο στην εξέλιξη της φιλοσοφικής σκέψης του 20ού αιώνα. Κατά τη διάρκεια της ζωής του δημοσίευσε μόλις μία φιλοσοφική διατριβή, το Tractatus Logico-Philosophicus, ένα άρθρο, μια κριτική βιβλίου και ένα παιδικό λεξικό, αν και πολλές δευτερογενείς δημοσιεύσεις και αναλύσεις γύρω από το έργο του καταγράφονται μέχρι σήμερα. Τα ογκώδη χειρόγραφά του επιμελήθηκαν και δημοσιεύθηκαν μετά τον θάνατό του. Οι Φιλοσοφικές Έρευνες εμφανίστηκαν σε μορφή βιβλίου το 1953 και ως το τέλος του αιώνα θεωρούνταν σημαντικό σύγχρονο κλασικό έργο. Ο φιλόσοφος Μπέρτραντ Ράσελ περιέγραψε τον Βιτγκενστάιν ως «το τελειότερο παράδειγμα παραδοσιακά εννοούμενης ιδιοφυΐας που έχω γνωρίσει: φλογερός, βαθυστόχαστος, δριμύς και αυταρχικός».

1.     Ο κόσμος είναι όλα όσα συμβαίνουν.
1.1   Ο κόσμος είναι η ολότητα των γεγονότων, όχι των πραγμάτων.
1.11 Ο κόσμος καθορίζεται από τα γεγονότα και από το πώς αυτά είναι όλα τα γεγονότα.
1.12 Διότι, η ολότητα των γεγονότων καθορίζει αυτό που συμβαίνει καθώς και όλα όσα δε συμβαίνουν.
…..
1.2 Ο κόσμος τεμαχίζεται σε γεγονότα.
2. Αυτό που συμβαίνει, το γεγονός, είναι η ύπαρξη καταστάσεων πραγμάτων.
2.01 Η κατάσταση πραγμάτων είναι η σύνδεση των αντικειμένων.
…..
2.02 Το αντικείμενο είναι απλό.

 

-Στις πρώτες δύο προτάσεις, καθώς και υπό-προτάσεις τους, ο Βιτγκενστάιν, μας παρουσιάζει την οντολογία της φιλοσοφίας του. Κατά τον Βιτγκενστάιν, ο κόσμος, δεν είναι το σύνολο των πραγμάτων , αλλά το σύνολο των γεγονότων (Sachverhalt). Γεγονός, είναι ο τρόπος που συνδέονται τα πράγματα μεταξύ τους, πράγμα που αποκαλεί κατάσταση πραγμάτων (Tatsache), οι οποίες με την σειρά τους αποτελούν συνδυασμούς αντικειμένων. Κάθε αντικείμενο είναι απλό, αφού αποτελεί την ουσία του κόσμου.

3. Κάθε σκέψη είναι η λογική εικόνα των γεγονότων.
3.01 Η ολότητα των αληθών σκέψεων, είναι μία εικόνα του κόσμου.
….
4. Μια σκέψη είναι μία πρόταση με νόημα.
4.001 Η γλώσσα, είναι η ολότητα των προτάσεων.

 

-Μετά την έκθεση της οντολογίας του, ο Βιτγκενστάιν συνεχίζει με την γνωσιολογία του, εισάγοντας την απεικονιστική θεωρία  (ή «θεωρία του συμβολισμού» κατά τον Μπέρτραντ Ράσελ) σύμφωνα με την οποία, ο άνθρωπος «σχηματίζει εικόνες των γεγονότων». Μία εικόνα, κατά τον Βιτγκενστάιν, είναι ένα μοντέλο της πραγματικότητας, της οποίας τα αντικείμενα αντιστοιχούν στα στοιχεία της εικόνας. Ο τρόπος με τον οποίο συσχετίζονται τα στοιχεία της εικόνας, δηλαδή η δομή της, φανερώνει και τον τρόπο συσχέτισης των πραγμάτων. Με αυτό τον τρόπο «η εικόνα συνδέεται με την πραγματικότητα και φθάνει ως αυτήν». Ο Βιτγκενστάιν, θεωρεί ότι ανάμεσα στην εικόνα και την πραγματικότητα πρέπει να υπάρχει κάτι ταυτόσημο, ένα κοινό σημείο, ούτως ώστε το ένα να αποτελεί εικόνα του άλλου. Η αλληλεπίδραση εικόνας και πραγματικότητας καθιστά αναγκαία την εμπειρία, προκειμένου να διαπιστωθεί αν μία εικόνα είναι αληθής ή ψευδής, καθώς δεν υπάρχει a priori αληθής εικόνα.


5. Η πρόταση είναι μία συνάρτηση αλήθειας των στοιχειωδών προτάσεων.
…..
5.471 Η γενική προτασιακή μορφή είναι η ουσία της πρότασης.
……
5.6 Τα όρια της γλώσσας μου, σημαίνουν τα όρια του κόσμου μου.
5.61 Η λογική γεμίζει τον κόσμο* τα όρια του κόσμου είναι και τα δικά της όρια.
……..
5.632 Το υποκείμενο, δεν ανήκει στον κόσμο, αλλά είναι ένα όριο του κόσμου.
……..

Screen Shot 2015-01-05 at 9.32.32 PM


-Μοιάζει αδύνατο για τον Βιτγκεστάιν να λυθούν τα προβλήματα της φιλοσοφίας με τις συμβατικές γλώσσες επικοινωνίας και αναζητά τους όρους που θα πρέπει να πληροί μία τέλεια, από την πλευρά της λογικής, γλώσσα. Κάθε σκέψη, είναι μία λογική εικόνα και κάθε λογική εικόνα είναι ένα μοντέλο της πραγματικότητας, όπου προκειμένου να μπορεί να καταφάσκει η πρόταση με το γεγονός, θα πρέπει να υπάρχει κάτι κοινό ανάμεσα στην δομή της πρότασης και στην δομή του γεγονότος. Το κοινό αυτό στοιχείο όμως, δεν μπορεί να ειπωθεί με τη ίδια την γλώσσα παρά μόνο να δειχθεί, διότι οτιδήποτε θα μπορούσαμε να πούμε θα ήταν απαραίτητο να έχει και πάλι την ίδια δομή. Για να εντοπίσει την «κρυφή-εσωτερική ταυτόσημη δομή γλώσσας και γεγονότος» ο Βιτγκενστάιν, επιχειρεί την σύγκριση της γλωσσικής έκφρασης με τη γεωμετρία. Ένα γεωμετρικό σχήμα μπορεί να προβληθεί με πολλούς τρόπους, καθένας από τους οποίους αντιστοιχεί σε μία διαφορετική γλώσσα, ωστόσο οι ιδιότητες, η κρυφή σημασία-εσωτερική δομή του αρχικού σχήματος παραμένουν αμετάβλητες, ανεξάρτητα από τον τρόπο προβολής τους. Η σταθερή εσωτερική αυτή δομή αντιστοιχεί με τη σειρά της στο κοινό στοιχείο που πρέπει να έχει η πρόταση και το γεγονός.

Screen Shot 2015-01-05 at 9.31.20 PM

*Αν κοιτάξω πρώτα τις μπροστά γωνίες και μόνο φευγαλέα τις πίσω, φαίνονται να είναι η μπροστά όψη του κύβου ενώ  αντίστροφα φαίνονται να είναι η πίσω όψη του κύβου.

6.13 Η λογική δεν είναι θεωρία, αλλά ο ίδιος ο κατοπτρισμός του κόσμου.
        Η λογική, είναι υπερβατική.
       Τα μαθηματικά είναι μία λογική μέθοδος.
…..
6.4 Όλες οι προτάσεις είναι ισότιμες.
      Στον κόσμο, όλα είναι όπως είναι και όλα συμβαίνουν όπως συμβαίνουν-μέσα στον κόσμο δεν υπάρχει καμία αξία και αν         υπήρχε, δεν θα είχε καμία αξία.
      Αν υπάρχει μία αξία, που να έχει αξία, πρέπει να βρίσκεται έξω από όλα όσα συμβαίνουν και έτσι είναι-διότι όλα όσα                 συμβαίνουν και είναι έτσι, είναι συμπτωματικά.
      Αυτό που τα κάνει να μην είναι συμπτωματικά, δεν μπορεί να βρίσκεται μέσα στον κόσμο, διότι τότε θα ήτανε και αυτό               συμπτωματικό.
      Οπότε πρέπει να βρίσκεται έξω από τον κόσμο.
……..
6.42 Για αυτό οι προτάσεις ηθικής δεν μπορούν να υπάρχουν.
       (Ηθική και Αισθητική είναι ένα)

……..
6.522 Δεν υπάρχει αυτό που δεν λέγεται με λόγια, αυτό δείχνεται, είναι το μυστικό στοιχείο.
       (Μεταφυσική)

…….
7. Για όσα δεν μπορεί να μιλάει κανείς, για αυτά θα πρέπει να σωπαίνει.

 

-Ο Βιτγκενστάιν διακρίνει το σημείο από το σύμβολο θεωρώντας πως το προτασιακό σημείο είναι υλικό και αντιληπτό, ενώ το σύμβολο είναι οτιδήποτε έχουν κοινό όλα τα σημεία που χρησιμοποιούνται για να εκφράσουν την ίδια σκέψη. Οι συγχύσεις δημιουργούνται όταν δύο διαφορετικά σύμβολα μοιράζονται ένα κοινό σημείο την ίδια στιγμή που σημαίνουν κάτι διαφορετικό. Για παράδειγμα, η λέξη «είμαι» μπορεί να έχει την έννοια του «υπάρχω» αλλά και την έννοια του είμαι παρόν αυτήν την στιγμή. Επιπλέον γλωσσικό πρόβλημα αποτελεί η ομοιότητα της «επιφανειακής γραμματικής» και της «γραμματικής του βάθους». Ο Βιτγκεστάιν παρατηρεί, ότι η πρόταση “Το τραπέζι είναι ξύλινο” και η πρόταση “το τραπέζι είναι όμορφο” εμφανίζουν την ίδια επιφανειακή γραμματική, δηλαδή κατέχουν την δομή υποκείμενο~ρήμα~κατηγορούμενο, αλλά παρουσιάζουν διαφορετική γραμματική του βάθους, διαφορετική πραγματολογική προσέγγιση και σημασία. Η έννοια ξύλινο δηλαδή επιβεβαιώνεται εμπειρικά, ενώ η έννοια όμορφο δεν επιβεβαιώνεται από καμία από τις πέντε μας αισθήσεις, αφού είναι μεταφυσική. Ο τρόπος με τον οποίο μπορούμε να απαλλάξουμε τη φιλοσοφία από τέτοιου είδους εγγενείς γλωσσικές συγχύσεις, κατά τον Βιτγκενστάιν, είναι η χρήση μίας γλώσσας σημείων που να μην επιτρέπει διαφορετικές σημασίες στα σημεία, μία «ιδεατή γλώσσα» που υπακούει στη λογική σύνταξη και στην λογική γραμματική, όχι προς αντικατάσταση των συνηθισμένων γλωσσών αλλά προκειμένου να επιλυθούν συγκεκριμένα φιλοσοφικά προβλήματα. Τα περισσότερα φιλοσοφικά ερωτήματα κατά τον Βιτγκενστάιν δεν είναι λανθασμένα αλλά α-νόητα, αφού στερούνται λογικής γλωσσικής συσχέτισης και συνεπώς δεν μπορούμε να απαντήσουμε σε αυτά αλλά μόνο να πιστοποιήσουμε πως δεν έχουν νόημα. Το συμπέρασμα του είναι πως όλη η φιλοσοφία είναι μία κριτική της γλώσσας και σκοπός της η διασαφήνιση των εννοιών και των σκέψεων. Με τη φιλοσοφία, θα πρέπει να τίθενται τα όρια ανάμεσα σε ό,τι έχει νόημα και ό,τι είναι α-νόητο. Τέλος, ο Βιτγκεστάιν αναγνωρίζει όλα όσα δεν εκφράζονται μέσω της γλώσσας αλλά μπορούν μόνο να δειχθούν. Αυτά συνθέτουν τον «μυστικό χώρο» (das Mystische), όπως τον ονομάζει, όπου ανήκει η μεταφυσική και η ηθική.

One thought on “ΛΟΥΝΤΒΙΧ ΒΙΤΓΚΕΝΣΤΑΙΝ & TRACTATUS LOGICO – PHILOSOPHICUS

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s