ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΠΗΓΗ ΔΥΣΤΥΧΙΑΣ -SIGMUND FREUD

Τώρα νομίζω πώς το νόημα της εξέλιξης του πολιτισμού μας δεν είναι πια σκοτεινό. Η πολιτισμική εξέλιξη πρέπει να μας δείξει τον αγώνα ανάμεσα στον έρωτα και το θάνατο, ανάμεσα στην ορμή της ζωής και στην ορμή της καταστροφής και τον τρόπο διεξαγωγής τους στο ανθρώπινο είδος. Αυτή η γιγαντομαχία είναι το ουσιαστικό περιεχόμενο της ζωής γενικά και γι’ αυτό μπορούμε να χαρακτηρίσουμε την πολιτισμική εξέλιξη απλώς ως τον αγώνα ζωής του ανθρώπινου είδους. Και αυτόν τον αγώνα των γιγάντων θέλουν οι νταντάδες μας να τον καταπραΰνουν με νανουρίσματα…”

Ο Πατέρας της Ψυχανάλυσης ,Σίγκμουντ Φρόιντ επηρεασμένος βαθύτατα από τα γεγονότα του Α Παγκοσμίου Πολέμου, όσο και την Ρωσική Επανάσταση,εξέδωσε το 1930 ένα από τα σημαντικότερα και πιο πολυδιαβασμένα βιβλία του,το Das Unbehagen in der Kultur, Η Δυσφορία μέσα στον Πολιτισμό.Ο Αυστριακός ιατρός ανίχνευσε και έβγαλε στο φως τις αμείλικτες πιέσεις που ασκεί ο τελευταίος στα άτομα καθώς χαλιναγωγεί τις ορμέμφυτες στάσεις, γεννώντας αναπόφευκτα την δυσφορία.

Πριν όμως ξεκινήσουμε ας λάβουμε γεύση του τι έπεται, μιας και το πόνημα είναι γερή γροθιά σε ευήκοα ώτα

”Έτσι λοιπόν με εγκαταλείπει το θάρρος να παρουσιασθώ στους συνανθρώπους μου σαν προφήτης, και δέχομαι τη μομφή τους που δεν μπορώ να τους προσφέρω παρηγοριά, γιατί αυτή αποζητούν κατά βάση όλοι, οι ορμητικότεροι επαναστάτες όχι λιγότερο ολόψυχα από τους πραότερους θεοσεβείς.΄΄

Στο παρακάτω κείμενο θα προσπαθήσω να παρουσιάσω κατανοητά και συμπυκνωμένα τις θέσεις του ψυχαναλυτή, γνωρίζοντας πως είναι αδύνατη μια περαιτέρω διεύρυνση και κριτική λόγω περιορισμένου χώρου:

΄΄Το ερώτημα για τον σκοπό της ανθρώπινης ζωής έχει τεθεί αμέτρητες φορές.Δεν του έχει δοθεί καμία ικανοποιητική απάντηση ίσως και να μην επιδέχεται καμία..(σελ 27)

Η φράση του Φρόιντ είναι αντήχηση της μηδενιστικής φιλοσοφίας.Το α-νόητο της ύπαρξης έχει διατυπωθεί από προγενέστερους φιλοσόφους όσο και λογοτέχνες τον 19οαίωνα.Αν όμως ,δεν υπάρχει νόημα τότε γιατί ζούμε;

Τι ζητούν τι θέλουν οι άνθρωποι από την ζωή ;

Δεν είναι δύσκολο.Την ευτυχία και την στέρηση πόνου


Σε τι συνίσταται η ευτυχία ;

Στο βίωμα ισχυρών αισθημάτων ηδονής (σελ28)


Από που προέρχεται ο πόνος:;

Ο πόνος είναι εγγενής της ύπαρξης .Πηγάζει από τρεις καταστάσεις

α) Από το ίδιο το σώμα,Το αίσθημα του μαρασμού και τις θνητότητας

β) Από το φυσικό περιβάλλον και την αδάμαστη ,καταστροφική δύναμη του,που προσπαθούμε ηδονικά να ελέγξουμε

γ) Από τις σχέσεις μας με τους άλλους.Ο Φρόιντ όπως και ο Σοπενάουερ θεωρεί την συναναστροφή ως το πιο οδυνηρό  κομμάτι της ζωής ,αίτιο της ενδημικής δυστυχίας μας


Πως αποφεύγεται;

Όπως είπαμε ο πολιτισμός,ελέω συμβίωσης, βάζει φραγμό στα ενστικτώδη πάθη  και στις σεξουαλικές επιθυμίες.Επομένως πρέπει να υπάρχει μια μετουσίωση των ορμών ,της λιμπιντικής οικονομίας.Αυτή πραγματώνεται με

α) Ισχυρές αποσπάσεις από την ζωή Απόσταση από το περιβάλλον ώστε τα άτομα να καταλήγουν να προφυλάσσονται χτίζοντας τα δικά τους κελιά.Η στάση αυτή οδηγεί σε ένα είδος  πνιγηρού ασκητισμού (σελ 30)

β) Αναπληρωματικές ικανοποιήσεις που μειώνουν το πόνο: Εδώ ανήκουν οι απολαύσεις που προσφέρει η επιστήμη.η τέχνη , η φαντασία ,η καθυπόταξη της φύσης, ενέργειες που κοιμίζουν την θέληση αφού μας αποστασιοποιούν από το Εγώ και την Βούληση.Όμως ,αυτές είναι εργαλεία λίγων ,εκλεκτών.ιδιαίτερων ατόμων .Απαιτούν λεπτότητα και κλίση ώστε να μην είναι προσιτές από την πλειονότητα.Τέλος ,πολλές φορές δημιουργούν μια αγχώδη ζωή,δεν προσφέρουν κάτι άτρωτο απο τα βέλη της μοίρας και συνήθως αποτυγχάνουν, όταν πηγή δυσφορίας είναι το σώμα (σελ 33)

γ) Τα ναρκωτικά: Τα τελευταία ως και το πιο κατάπτυστο ,ποταπό είδος ελάφρυνσης προσφέρουν παροδική απόσπαση από την πραγματικότητα επιδρώντας σε χημικές συστάσεις του οργανισμού χαρίζοντας τεχνητή ευφορία.Στην κατηγορία εντάσσεται και η θρησκεία όσο και ανατολικές πρακτικές όμως γιόγκα .Αυτή βλάπτει στο παιχνίδι εκλογής και προσαρμογής με το να επιβάλλει σε όλους τον ίδιο δρόμο και τρόπο ζωής προς την ευτυχία και την αποφυγή πόνου (σελ 40)* παραγνωρίζοντας την ιδιοσυγκρασία κάθε επιμέρους ατόμου. .(σελ 35)

* Θα αναφερθούμε και σε άλλο κείμενο ενδελεχώς


Γένεση του Πολιτισμού:  Σύμφωνα με τον Φρόιντ ΄΄Η λέξη πολιτισμός σημαίνει το σύνολο των επιτευγμάτων και των αξιών με τα οποία ο τρόπος ζωής μας απομακρύνεται από αυτών των ζωωδών προγόνων μας και με τα οποία εξυπηρετούν δύο σκοποί : Την προστασία του ανθρώπου απέναντι στην φύση και την ρύθμιση των σχέσεων μεταξύ των ανθρώπων.

Όσο αφορά την πρώτη ,ο πολιτισμός γεννήθηκε με την χρησιμοποίηση των εργαλείων για τον δαμασμό της φύσης.Αυτό θυμίζει τον μύθο του Πρωταγόρα για τον Επιμηθέα και τον Προμηθέα ,ότι δηλαδή ο άνθρωπος αφού στερείτο άλλων δυνατοτήτων για την επιβίωση ,είναι ικανός να τις δημιουργήσει μονάχος του.΄΄Με τα εργαλεία ο άνθρωπος τελειοποιεί τα όργανα του-τα κινητήρια και τα αισθητήρια- ή παραμερίζει τα εμπόδια για την απόδοση τους (σελ 47)..

Ο πολιτισμός χτίζεται πάνω στα ανθρώπινα ιδεώδη του ελέγχου, της ομορφιάς, της υγιεινής, της τάξης, και της πνευματικής ωρίμανσης του ανθρώπου..Όμως αυτά είναι επίπλαστα και δεν συμπορεύονται με την φύση.Η ανάγκη του ανθρώπου για τάξη είναι αντίγραφο της .Λέει για την τελευταία΄΄Η τάξη είναι ένα είδος καταναγκασμού για επανάληψη ώστε αυτό που έχει τακτοποιηθεί μια φορά ,έχει αποφασιστεί πού πότε που θα πρέπει να γίνει και να μας απαλλάσει από κάθε όμοια περίπτωση από δισταγμούς και αμφιβολίες΄΄(σελ 51) .Αντίθετα η ΄΄καθαρότητα΄΄αντιβαίνει στην φύση .Γεννιόμαστε στα ούρα και στα υγρά,το παιδί δεν αποχωρίζεται τα περιττώματα του αφού τα βλέπει ως αναπόσπαστο μέρος του σώματος του,αγαπημένος και πιστός σύντροφος ως κατοικίδιο του ανθρώπου είναι το σκυλί επειδή έχει ελεύθερη σεξουαλικότητα και οσφραίνεται τις απεκκρίσεις του ,ενώ η ομορφιά προκύπτει από την υποφαινόμενη σεξουαλική διέγερση.προς το αντικείμενο και όχι από άλλα αισθητικά κριτήρια .Βλέπει μια αναλογία μεταξύ της οικοδόμησης του πολιτισμού και της ανάπτυξης της σεξουαλικότητας του ατόμου .Κάτω από την τάξη ,την καθαρότητα και την επιβολή στην φύση υποφώσκει ένας πρωκτικός ερωτισμός ,μια μετουσίωση των ενστίκτων σε εποικοδομητικό έργο όμως και μια καταστολή των ενστίκτων που αποτελεί την πηγή δυστυχίας μας .Οπως λέει..

Άν η πολιτισμική εξέλιξη έχει τόσο μεγάλη ομοιότητα με αυτή του ξεχωριστού ατόμου και εργάζεται με τα ίδια μέσα ,δεν έχουμε δικαίωμα  να διαγνώσουμε ότι ορισμένοι πολιτισμοί,πιθανόν όλη η ανθρωπότητα ,έγιναν κάτω από την επίδραση των πολιτισμικών επιδιώξεων  νευρωτικοί;”σελ 120

Ρύθμιση της σχέσης με τους άλλους-Έρωτας και Θάνατος: Εδώ εμφιλοχωρούμε στο κεντρικό μέρος της Φροιδικής θεωρίας.Ο πολιτισμός γεννήθηκε με την ορθοπόδηση του ατόμου(όταν στάθηκε στα δύο πόδια).Πριν, η έγερση της σεξουαλικότητας περιοριζόταν στην όσφρηση ενώ με την ορθοπόδηση τα γεννητικά  όργανα των όντων ήταν μονίμως ορατά.΄΄Η υπερίσχυση των προερχόμενων από την όραση ερεθισμάτων σε αποκάλυψη των γεννητικών οργάνων,συνεχίζεται με την μονιμοποίηση των σεξουαλικών ερεθισμάτων την δημιουργία της οικογένειας και φθάνει έτσι στο κατώφλι του πολιτισμού (σελ 60) .Ο πολιτισμός στηρίζεται στους περιορισμούς που αναγκάσθηκαν να επιβάλουν ο ένας στον άλλο για την διατήρηση της συμβίωσης΄΄Το δίκαιο της κοινωνίας έχει πρωταρχική σημασία..΄΄Έτσι η συμβίωση των ανθρώπων επιβάλλονταν διπλά από τον καταναγκασμό για την εργασία που τον δημιούργησε η ακραία ανάγκη,και απο την δύναμη της αγάπης ,που από την πλευρά του άνδρα δεν ήθελε να στερηθεί το σεξουαλικό αντικείμενο στην μορφή της γυναίκας,και από την πλευρά της γυναίκας ,το βγαλμένο από αυτήν κομμάτι με την πλευρά του παιδιού.(σελ 61) ..Έρωτας και ανάγκη η λύδια λίθος .(Εros ut Ananke)


Η κοινότητα για να διατηρηθεί θέτει ορισμένους κανόνες .Αν παρατηρήσουμε τις τοτεμικές κοινωνίες οι απαγορεύσεις αποσκοπούσαν στην αποσόβηση κινδύνων που προκαλούνται από έμφυτες ροπές όπως φόνος ,σαδισμός , αιμομιξία ακρωτηριάζοντας έτσι την ηδονή-ευτυχία των μελών. Από αυτές εύκολα συνάγουμε, πως στο άνθρωπο υπάρχει και μία άλλη ενδογενής τάση αντίθετη με τον Έρωτα ,που μήτε η ανάγκη για τάξη μήτε η εργασία και η μετατόπιση της λίμπιντο μπορούν να καταστείλουν.Είναι ο δεύτερος πόλος του Έρωτα, ο Θάνατος που αποκρυσταλλώνεται με την επιθετικότητα προς άλλους.Η παράλογη για τα αυτιά μας εντολή ΄΄Αγάπα τον πλησίον σου ,σαν τον εαυτό σου΄΄ αυτή την αρχέγονη δύναμη θέλει να αναχαιτίσει,αποτελώντας το πυρήνα δόμησης της κοινωνικής συμβίωσης  .

Γράφει΄΄Εκτός από την ορμή που αποσκοπεί στην διατήρηση του ανθρώπου και στην σύνδεση σε διαρκώς μεγαλύτερες ενότητες ,πρέπει να υπάρχει και μια αντίθετη που τείνει να διαλύει όλες αυτές τις ενότητες ,και να τις επαναφέρει στην πρωταρχική τους ,μη οργανική κατάσταση.Δηλαδή εκτός από τον έρωτα υπάρχει και ο Θάνατος ,από την μεταξύ τους δράση και αντίδραση θα μπορούσαν να εξηγηθούν τα φαινόμενα της ζωής(…)Οι εξωτερικεύσεις του έρωτα ήταν αισθητές και  θορυβώδεις ,υποθέσαμε πως η ορμή του Θανάτου εργάζεται βουβά στο εσωτερικό της ζώσας ουσίας για την διάλυση της..(σελ 85). Ομως η επιθετικότητα αυτή χρειάζεται αντικείμενα για να λάβει χώρα.Ασπαζόμενος την Θεωρία του Χόμπς ,το Εγώ είναι ενδεδυμένο με έναν λιμπιντικό ναρκισσισμό .Είμαστε εραστές του εαυτού τους και θέλουμε μέσω της διοχέτευση της επιθετικότητας  και της ορμέμφυτης βίας να τροφοδοτηθούμε .Την επαλήθευση ,ο Φρόιντ την βρίσκει στα φαινόμενα σαδομαζοχισμού΄΄

Αναγνωρίζω πως στον σαδισμό και στον μαζοχισμό είχαμε πάντα μπροστά μας τις στενά με τον ερωτισμό συνδεμένες εξωτερικεύσεις της προς τα έξω και προς τα έξω σταμμένης ορμής και καταστροφής,αλλά δεν καταλαβαίνω πως παραβλέψαμε την καθολική παρουσία της μη ερωτικής επιθετικότητας και καταστροφικότητας και αμελήσαμε να της παραχωρήσουμε την αρμόζουσα θέση στην ερμηνεία της ζωής΄΄΄Ο Μαρκήσιος Ντε Σαντ ξύπνησε!


Η κοινότητα και η διατήρηση της ,στερούν αυτή την ορμή από τα υποκείμενα, με αποτέλεσμα  να εσωτερικεύεται και να αυξάνεται αναγκαστικά ,την έτσι ή αλλιώς εκτελούμενη αυτοκαταστροφή. Το κεντρί του σκορπιού τσιμπάει εμάς τους ίδιους όταν δεν βρίσκει θύματα. Μάλιστα,το στραμμένο προς ένα αντικείμενο μίσος ενοποιεί ευκολότερα από την αγάπη τα άτομα.Θυμάμαι μια  συγκλονιστική  φράση του Ο.Έκο από το Κοιμητήριο της Πράγας΄΄Το μίσος είναι ο φίλος των εχθρών.Πρέπει να μισούμε κάποιον για να είμαστε δικαιωμένοι μες στην δυστυχία μας’

”Eίναι πάντα δυνατόν να συνδέσουμε έναν μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων μεταξύ τους με αγάπη όταν περισσεύουν άλλοι για να απευθυνθεί εναντίον τους επιθετικότητα ”(σελ 79)


Ποια όμως μέσα χρησιμοποιεί ο πολιτισμός για να αναχαιτίσει την εκχειλίζουσα ορμή προς τον Θάνατο;

Ο Αυστριακός ιατρός ισχυρίζεται πως όλα αυτά που υποστηρίζει είναι θέσεις παλαιότερων του.Ακόμα και μέσα στο Ντοστογιέφσκι βρίσκουμε τις παρατηρήσεις για τον σύγχρονο αυτοκαταστροφικό άνθρωπο.΄΄Οι ιδιότητες του δήμιου βρίσκονται εν σπέρματι σε κάθε σύγχρονο άνθρωπο΄΄ Όμως ο πολιτισμός επιβίωσε και κάτω από νευρωτικές συνθήκες.Η επιτυχία οφείλεται σε εσωτερικές διεργασίες του ανθρώπινου λογικού με την ανάπτυξη ενός Υπερ-Εγώ δηλαδή μιας ηθικής,ενοχικής συνείδησης.Λίγο αναλυτικότερα

΄΄Η επιθετικότητα ενδοβάλλεται ,εσωτερικεύεται ,και στην πραγματικότητα ξαναστέλνεται εκεί από όπου προήλθε,δηλαδή απευθύνεται ενάντια στο ΕΓΏ του ατόμου.Ετσι παραλαμβάνεται από ένα μέρος του Εγώ,που αντιπαρατίθεται στο υπόλοιπο ως Υπερ-εγώ και ασκεί τώρα ως ΄΄ηθική Συνείδηση ΄΄απένταντι στο Εγώ την ίδια την επιθετική ορμή,που το Εγώ θα την ασκούσε πάνω σε όλα τα ξένα άτομα .Η ένταση ανάμεσα στο Αυστηρό Υπερ-εγώ και στο υποταγμένο Id εγώ ονομάζεται ένοχη συνείδηση΄΄(σελ 92)

Και εγώ δεν κατάλαβα τίποτα όπως τα λέει! Ειναι πολύ πιο κατανοητά.Ο νους αποτελείται απο 3 μέρη

Α- Το Αυτό Id .Eίναι το ΄΄Επιθυμητικόν΄΄ του Πλάτωνα που στοχεύει στην εκπλήρωση μόνο των ενστίκτων.Βρίσκεται στο υποσυνείδητο/ασυνείδητο και είναι αδιαφανές από το λογικό, όμως όπως προείπε ο Σοπενάουερ είναι αιτία ώθησης των περισσότερων ενεργειών μας

Β- Το Υπερ-εγώ Super Ego που είναι προιόν της κοινωνικοποίησης του Ατόμου ,επίκτητο του πολιτισμού.Το υπερ-εγώ αναπτύσσεται με εξωτερική επιβολή ,που ορίζει το Σωστό και το Λάθος.π.χ Το παιδί είναι σκέτο id αυτό.Το νοιάζει να τρώει να κοιμάται και να αφοδεύει σε κάθε στιγμή.Όμως έρχονται οι θεσμοί και τα άτομα της οικογένειας που το επιβάλλουν ένα σωρό κανόνες, ορίζοντας το καλό και το κακό ,σωστό και λάθος ,δίκαιο και άδικο με εξωτερικά ερεθίσματα επιβράβευσης και τιμωρίας αντίστοιχα.Έτσι το παιδί καταπιέζοντας τα ένστικτα και τις ανάγκες σφυρηλατεί στο υποσυνείδητο μια ηθική συνείδηση που αποσοβεί την έμφυτη επιθετικότητα, όταν δεν βρίσκει έδαφος -άτομο να την διοχετεύσει

Γ- Τέλος έχουμε το Εγώ τo Ego που μέσα από τις ζυμώσεις διαπλάθεται .Φιλτράρει τους κανόνες μεταξύ ID και Super Ego(αγνοώντας όμως την επιρροή τους) και περνάει στην Δράση.Το Ego με την παρεμβολή του Υπερεγώ είναι το αληθινό πρόσωπο του ατόμου μετά από συγκρούσεις,καταστολές και μετατοπίσεις της φυσικής ηδονής…

Μια εικόνα χίλιες λέξεις

freud

Ο λόγος που πειθήνια ακολουθούμε την εξωτερική εντολή είναι ο φόβος της απομόνωσης και η εξάρτηση που έχουμε με τα άτομα που την επιβάλλουν.Το παιδί έχει εξάρτηση απο τους γονείς για να ζήσει όπως και ο πολίτης από την κοινωνία.

Η ένοχη συνείδηση διαφαίνεται στα άτομα με την μορφή μιας μόνιμης ανησυχίας και άγχους.Ειναι το αντίτιμο που καλείται να πληρώσει ο πολιτισμένος άνθρωπος.Το άγχος απέναντι στην εξουσία και απέναντι στο Υπερ-εγώ.Το πρώτο μας αναγκάζει να παραιτηθούμε από την ικανοποίηση των επιθυμιών και το δεύτερο την συνέχιση της παραίτησης όσο και την τιμωρία .(σελ 97) .Όμως  η επιθυμία είναι άσβεστη.Το υπερ-εγώ δεν την αλλοιώνει αλλά την υποκρύπτει.Επομένως τα άτομα έχουν μια υποσυνείδητη τάση για ενοχή.Ενοχή και τιμωρία καθώς αδυνατούν να ικανοποιήσουν το άγρυπνο πνεύμα του Υπερ-Εγω.Και όταν δεν υπάρχει κανείς για να αποδώσουμε την ευθύνη αυτοτιμωρούμαστε. Ένα τέτοιο υπερ-εγώ δημιουργεί η θρησκεία που θέλει κάθε άτομο να υπακούει.Οι Άγιοι, έχοντας υπερτροφικό υπερ-εγώ, αυτοτιμωρούνται αγγίζοντας τα όρια της αντι-φυσικής τρέλας.

Σχέσεις με τον Πατέρα:  Τα παιδιά ενηλικιώνονται ,όπως και η ανθρωπότητα μετά από νευρικό κλονισμό ανικανοποίητων επιθυμιών.Κύριος δήμιος τους είναι ο Πατέρας.Τα άτομα βλέπουν στους εκάστοτε ΄΄πατέρες΄΄ έναν εχθρό που τους καταπίεσε ,σύμφωνα με τον Φρόιντ.Η σχέση με τον Πατέρα χαρακτηρίζεται από μ ΄΄αμφιρρέπεια ΄΄ δηλαδή με θαυμασμό και σεβασμό,αλλά και  θανατηφόρο μίσος και έχθρα.Οπότε μέσα τους τον σκοτώνουν.Αυτός ο” θάνατος” του Πατέρα από τα αδέρφια δημιουργεί ένα αίσθημα Ενοχής όταν φιλτραριστεί από το Υπερ-εγώ με αποτέλεσμα να νιώσει το άτομο τύψεις επιθυμώντας την αυτό-τιμωρία.Η τελευταία επιβάλλεται και αποκρυσταλλώνεται με  την δημιουργία κοινωνιών και  κανόνων όσο και Ταμπού-Θεών, που θα αποτελούν ένας είδος  αντικαταστάτη  του Πατέρα που πέθανε (σελ 60).


  Ο Φρόιντ αποδίδει όλο το πολιτισμικό οικοδόμημα σε ενοχή και αυτο τιμωρία για το Οιδιπόδειο Σύμπλεγμα(Ερωτική Επιθυμία για την Μητέρα και Θάνατο για τον Πατέρα) .Αυτό σκιαγραφεί και την διπολική σύμφυτη ροπή προς τον Έρωτα και τον Θάνατο ,την Δημιουργία και την Καταστροφή.Το βάρος της ελευθερίας όπως απαράμιλλα απαθανάτισε ο Ντοστογιέφσκι στον Μύθο του Μέγα Ιεροεξεταστή ,είναι ο λόγος καταφυγής σε νέα είδωλα και αφέντες.Η ενοχή για τον πατέρα της ψυχανάλυσης είναι η ρίζα κάθε πολιτισμικής εξέλιξης

Εν κατακλείδι

-Το άτομο πέρα από τον ατομικό πόνο αισθάνεται την δυσφορία της κοινωνίας που καταπιέζει τα ένστικτα βίας και  θανάτου ,που αποτελούν έμφυτη τάση του.

-Νιώθει διαρκές αίσθημα ενοχής ΄΄Τώρα μπορούμε να διαπιστώσουμε την πρόταση: όταν μια ορμή υπόκειται σε απώθηση,τα λιμπιντικά της μέρη μετατρέπονται σε αίσθημα ενοχής.(σελ 113) 

-Η κοινή ηθική συμπόρευση ετερόκλιτων  ατόμων εγείρει την δυσανασχέτηση τους.”Η ατομική εξέλιξη μας εμφανίζεται ως αποτέλεσμα της συνεργασίας δύο τάσεων,της τάσης για ευτυχίας που είναι Εγωιστική και της τάσης για ένωση που είναι ”άλτρουιστική ”(…)Φαίνεται πως η δημιουργία μιας μεγάλης ανθρώπινης κοινότητας θα ταν καλύτερη αν δεν χρειαζόταν κανείς να ενδιαφέρεται για την ευτυχία κάθε ξεχωριστού ατόμου΄΄(σελ 117) 

Η επιθετικότητα και ορμή στο θάνατο,με την ανάλογη δυστυχία, πηγάζουν από το Εγώ .Δεν είναι όπως ,υποστηρίζει ο Ρουσσώ όσο και οι Μαρξιστές ,απόρροια της ατομικής ιδιοκτησίας.Γράφει χαρακτηριστικά΄΄ η άποψη αυτή (σοσιαλιστική) θολώνεται από μια ιδεαλιστική παραγνώριση της φύσης του ανθρώπου και χάνει την πρακτική αξία

-Τέλος ,παραλληλίζει την ανάπτυξη και διαμόρφωση του πολιτισμού με αυτή του ανθρώπου βασισμένο στην νευροπάθεια την απώθηση το άγχος,την ενοχή που ναι το τίμημα για την ασφάλεια της ζωής.”Το Υπερ-εγώ μιας εποχής του πολιτισμού έχει όμοια προέλευση με αυτό του ξεχωριστού ατόμου,στηρίζεται στην εντύπωση που έχουν αφήσει μεγάλες προσωπικότητες,άνθρωποι υπέρτερης πνευματικής δύναμης(..) που εμπαίζονται στην ζωή τους από τους άλλους ,βασανίζονται ή και εξουδετερώνονται με σκληρό τρόπο ,όπως ο πρωτοπατέρας που πολύ μετά την βίαιη θανάτωση του ανυψώθηκε σε θεότητα! ”*σελ 116-117)

*Είναι έκδηλη η θέση του Φρόιντ ότι ο πολιτισμός θεμελιώνεται σε ΆΤΟΜΑ και όχι ΣΤΗΝ ΜΑΖΑ..Όμως επειδή η λεπτότητα και ανωτερότητα δεν συμπεριλαμβάνονται στην δεύτερη, πως μπορεί να αντέξει το τίμημα εκπολιτισμού?

Δεν θα υπήρχε ιδανικότερο κλείσιμο από τα ίδια ηχηρά λόγια του Φρόιντ ,ως προμήνυμα του Β.Παγκ.Πολέμου που ήδη διαγράφονταν  αμυδρά στο ορίζοντα του μεγάλου διανοητή.΄

΄ Το μοιραίο ερώτημα της ανθρωπότητας μου φαίνεται πώς είναι αν και σε ποιο βαθμό θα καταφέρει ή πολιτισμική της εξέλιξη να προφυλάξει τη συμβίωση των ανθρώπων από τη βλάβη πού προέρχεται από την ανθρώπινη ορμή της επιθετικότητας και από την ορμή της αυτοκαταστροφής. Σε αυτή τη συνάφεια ιδιαίτερο ενδιαφέρον αποκτά ακριβώς η σημερινή μας εποχή. Οι άνθρωποι έχουν τελειοποιήσει τόσο πολύ την εξουσία τους πάνω στις φυσικές δυνάμεις, ώστε με τη βοήθειά τους είναι εύκολο να εξολοθρευτούν αμοιβαία ως τον τελευταίο. Τούτο το γνωρίζουν, και απ’ αυτό προέρχεται ένα αρκετά μεγάλο μέρος της σημερινής τους ανησυχίας, της δυστυχίας τους, του άγχους τους. Και τώρα πρέπει να περιμένουμε ότι ή άλλη από τις δύο ουράνιες δυνάμεις , ο αιώνιος Έρωτας, θα κάνει μία προσπάθεια για να νικήσει στον αγώνα με τον επίσης αθάνατο αντίπαλό του [το θάνατο]. Αλλά ποιος μπορεί να προβλέψει τις συνέπειες και την έκβαση;»

Επειδή ούτε εμένα δεν μου δίνουν κάποια απάντηση θα προσθέσω ως ανάσα ευφορίας ,τα λυτρωτικά λόγια του Γκαίτε

΄΄Όποιος έχει Τέχνη και Επιστήμη 

έχει και θρησκεία

Όποιος τις δύο εκείνες δεν κατέχει

έχει θρησκεία! 

*βλέπε Τοτέμ και Ταμπού

*Το σκίτσο το πήρα από το παρακάτω blog https://oiko.wordpress.com/2012/12/02/%CE%B7-%CF%88%CF%85%CF%87%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CE%BB%CF%85%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%B7-%CE%B8%CE%B5%CF%89%CF%81%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CF%86%CF%81%CE%BF%CE%B9%CE%BD%CF%84/

8 thoughts on “ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΠΗΓΗ ΔΥΣΤΥΧΙΑΣ -SIGMUND FREUD

  1. Καταρχάς, τρομακτικά καλή ανάλυση. Πανεπιστημιακού επιπέδου, πλήρης και εύστοχη. Απέκτησα πολύ πιο ολοκληρωμένη εικόνα για τη σκέψη του Φρόιντ…

    Και έφτασα στο συμπέρασμα πως ο μόνος τρόπος ο άνθρωπος να είναι ταυτόχρονα “ασφαλής” και ισορροπημένος συνειδησιακά, είναι να υπερβεί τον εαυτό του, να γίνει υπεράνθρωπος, σαν τον Ζαρατούστρα του Νίτσε. Να συνθέσει ένα “Ανώτερο Εγώ”.

    Επειδή αυτή η διπολική φύση του, που αιώνια τον σκίζει ανάμεσα στα άκρα του Έρωτα και του Θανάτου, της ατομικής του υπόστασης και του δίκαιου της κοινωνίας, είναι καταδικασμένη στην ενοχή, στον πόνο και στη πνευματική καταστροφή. Σύμφωνα με τον Φρόιντ, ο άνθρωπος είναι εκ φύσεως καταδικασμένος!

    Για να επιβιώσουμε συνεπώς στον κόσμο που φτιάξαμε, πρέπει να υπερβούμε την ίδια την ανθρώπινη φύση μας – πρέπει να γίνουμε υπεράνθρωποι.

    Liked by 1 person

    1. αν διαθέτεις τα στάνταρ μόνο εκεί θα βρεις την χαραμάδα ή αλλιώς όπως λέει και ο Βολταίρος στον Αγαθούλη.”
      .Φτιάξε και φρόντισε τον δικό σου κήπο΄΄

      Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s