Συγχωρεστε τον Βασιλη Βασιλικο

Ένα κείμενο της Γεωργίας Δρακάκη:

Συγχωρέστε τον Βασίλη Βασιλικό
και, κυρίως, διαβάστε τον

Τελευταία, όταν εκφράζω δημοσίως την αγάπη μου για την πένα του κυρίου Βασιλικού, αισθάνομαι ακριβώς όπως όταν πράττω το αυτό για τη λατρεία μου στο πρόσωπο, πένα, τα πάντα όλα, του Νίκου Δήμου.

Εξηγούμαι, χωρίς φυσικά να απολογηθώ για κάτι.

Ο Βασίλης Βασιλικός υπήρξε φίλος πασόκων, αλλά ποτέ ΠΑΣΟΚ. Ψάξτε το λίγο και θα καταλάβετε τι εννοώ. Ο Βασίλης Βασιλικός ενετάχθη φέτος στο ψευτοαριστεροκρυπτολοκληρωτικό μόρφωμα «Το Ποτάμι», το διοικούμενο από έναν κύριο που κάποτε θύμιζε δημοσιογράφο.

Εξηγούμαι ξανά.

Κανένας Έλληνας δεν ψήφισε ποτέ ΠΑΣΟΚ, ούτε φυσικά κάποιος συγγενής αυτού. Επίσης, όλοι σιχαινόμαστε το Ποτάμι. Δεν το ψήφισε κανείς μας, αλλά κάπως μπήκε κι αυτό στη Βουλή. Τυχαία. Έτσι, μας είναι δύσκολο να παραδεχθούμε την απόλαυση του γραπτού λόγου αυτού του έξοχου παππού με το καπέλο, που κάποτε υπήρξε νέος ευθυτενής, ωραίος, πολυταξιδεμένος κι εκλεκτός στα γούστα του και τις επιλογές του. Στο σημείο αυτό, θα ήθελα να δηλώσω ότι σέβομαι πλήρως αυτούς που δε γουστάρουν ούτως ή άλλως τη γραφή του και, επίσης, να ομολογήσω ότι το δικό μου εύρος αναγνωσμάτων δεν έχει υπερβεί περισσότερο από ελάχιστες φορές τα στενά όρια της λατρεμένης μου ψωροκώσταινας. (τουτέστιν, από τα 12 μου μέχρι τα 22 που είμαι σήμερα, μελετώ επιλεκτικά  αρχαίους, παλαιούς και νέους Έλληνες συγγραφείς, με τη λογική ότι απολαμβάνω, για αρχή, να αναγνώσω κάτι που αισθάνομαι εγγύτερά μου χωροχρονικά).

Έτσι, που λέτε για τον Βασιλικό. Και για το Νίκο Δήμου, καθώς τον ανέφερα και δαύτον, τα ίδια. Ο νεοφιλελές και ο υποστηρικτής καπιταλιστικών και χίπστερ τεράτων όπως η Lifo και αυτός που έχει πει πολλές γκάφες και, και, και. Παιδιά, διαβάστε λίγο το «Εγχειρίδιο Ελευθερίας» του. Παιδιά, περιηγηθείτε για λίγο στο blog του να χορτάσει το μάτι σας Λόγο. Αλλά, πάλι, απόψεις είναι αυτά. Μπορεί σε κάποιον να είναι αντιπαθείς κάποιοι άνθρωποι και αντιπαθέστερα τα έργα αυτών.

Η άποψή μου είναι να αφήνουμε τον άνθρωπο παράμερα αν πρόκειται περί καλλιτέχνη αγνώστου προσωπικώς σε εμάς, και να ασχοληθούμε με τα έργα του. Αν και εφόσον μας αρέσει το διάβασμα, ναι; Επειδή ο πρωταγωνιστής του κειμένου τούτου είναι ο Βασιλικός, και με την επιφύλαξη να επανέλθω σύντομα στον μισητό σας και λατρεμένο μου Δήμου, λέω να παραθέσω ορισμένες σκόρπιες σκέψεις περί Βασίλη.

Διάβασα πρόσφατα τη «Μνήμη από μελάνι του» και συγκινήθηκα, έμαθα, χάθηκα στις δεκαετίες που ζήσαν οι γονείς μου νέοι. Ο Βασιλικός ήταν φίλος στενός του Σαμαράκη και του Καζαντζίδη. Δύο ανθρώπων που επίσης εκτιμώ και λόγω έργου τους και λόγω βίου τους. Ισχυρές επικλήσεις στην αυθεντία, εν προκειμένω. Για να μην αναφερθώ στον πλατωνικό έρωτά του με τη Μελίνα και πλατειάσω. (είχε γούστο κι αισθητήριο ο άνθρωπος, τι να λέμε)

Από Βασιλικό έχω διαβάσει αρκετά, αν όχι πολλά, κείμενα, πάντως σίγουρα τα πρωτόλειά του: τα Σιλό, το Ζ και, βεβαίως, την Τριλογία του (Το Φύλλο, Το Πηγάδι, Το Αγγέλιασμα), ένα από τα πιο όμορφα έργα που έχω προσεγγίσει ποτέ μου. Ξέρετε, δίνω βάση στα πρώτα κείμενα που σημάδεψαν τη ζωή/«καριέρα» ενός συγγραφέα. Και του Βασίλη δίνουν δυνατά στίγματα καλοσύνης στο βλέμμα, μιας καλοσύνης που αισθάνεται κανείς, αν διαγνώσει κάτω από τις προσεκτικά γραμμένες και καλοδουλεμένες αράδες του αυτό το τρυφερά «αγορίστικο» κοίταγμα που επεφύλασσε ανέκαθεν στον κόσμο και τους ανθρώπους.

Ήξερε να ζει, βρε παιδάκι μου. Δεν έγραφε ΜΟΝΟ, όπως πολλοί κάνανε. Κι αυτοί που το κάνανε, κι ας μας δώσαν όμορφα θεματάκια να σκεφτούμε και να εμπνευστούμε, πώς στο καλό -και κυρίως γιατί- τα έγραψαν; Αναρωτιέμαι… Ο Βασιλικός έζησε φτώχεια, έζησε ευμάρεια, ερωτεύτηκε, μέθυσε, τσακώθηκε, αναμετρήθηκε ανοιχτά με τα πάθη του. Ε, ναι, γουστάρω να διαβάζω έναν τέτοιον λογοτέχνη, κυρίως γιατί υπήρξε άνθρωπος εν ζωή, που θα πει, μονίμως ευρισκόμενος σε Κολάσεις και σε Παραδείσους επίγειους, σάρκινους, χωμάτινους και όχι αποκλειστικά χάρτινους.

Είναι ο άνθρωπος που έχει γράψει αυτό: «Υπάρχουν άνθρωποι που εκφράζουν το πνεύμα τους δια του σώματος. Όμως, αλίμονο, περισσότεροι είναι εκείνοι που εκφράζουν το σώμα τους δια του πνεύματος. Κι απ’ αυτούς πάσχουμε». Τελεία.

Ήταν ένας Ευρωπαίος Ελληνάρας, με τις δύο αυτές έννοιες καλώς εννοούμενες, δεδομένων και των αλλοιώσεων που έχουν υποστεί, οι οποίες τείνουν πια να τις αποσαφηνίσουν πλήρως. Πώς να πω… ήταν ένας αυστηρός και σωστός επαγγελματίας (με αφεντικό και υπάλληλο κατά βάση τον ίδιο του τον εαυτό), αλλά και γλεντζές, απλοϊκός, με αγάπη στον τόπο του, στους συγγενείς του, στη γλώσσα του με τρόπο και στιλ βέρα ελληνικό. Αυτό το κράμα προσωπικά το εκτιμώ ιδιαιτέρως, και γιατί το ενστερνίζομαι, αλλά κι επειδή το βρίσκω εξόχως αρμονικό.

Πολυγραφότατος, πολυμεταφρασμένος, εργάτης ιδρωμένος πάνω από βιβλία και χαρτιά. Να μην εκτιμηθεί η συνεισφορά του στα ελληνικά γράμματα; Αποσπάσματα από έργα του (Προσωκρατικοί, Θύματα Ειρήνης, Ιμάντες) πρέπει επειγόντως να διδαχτούν στα σχολεία: λόγος λιτός, κατανοητός, σύγχρονος και, την ίδια ώρα, ερμητικά κλειστός σε ένα προσωπικό ύφος, μετέωρο μεταξύ κυνισμού και ρομαντισμού. Φτάνει πια με τους απαρχαιωμένους Παλαμάδες και Σολωμούς. Και όχι, δεν απαξιώνω ούτε συγκρίνω τα μεγέθη τούτα με έναν εν ζωή συγγραφέα της μεταπολίτευσης. Αλλά, για το Θεό, να σκεφτούμε και λίγο λογικά: ένα δεκατετράχρονο μειράκιον, διψασμένο κατά βάση για κόκα κόλα και γλωσσόφιλο, θα θελχθεί από τη λογοτεχνία με όχημα τον Κρητικό του Διονύσιου και τις βάρκες του Παπαδιαμάντη  ή με κείμενα πιο μοντέρνα και αφορώντα τους νέους, όπως αυτά που γράψανε τα χέρια ανθρώπων όπως ο Καραγάτσης, ο Σαμαράκης, ο Βασιλικός, ο Καζαντζάκης; Ω, ελάτε, σταματήστε, επιτέλους να γουρλώνετε τα μάτια, όλοι εσείς που έχετε διαβάσει τα άπαντα της ελληνικής λογοτεχνίας και θεωρείτε ντροπή να λέω τέτοια πράγματα.

Για να μην το κουράζουμε άλλο το ζήτημα, καθώς ούτε manager του κυρίου Βασίλη είμαι, ούτε καθηγήτρια λογοτεχνίας, ούτε, βεβαίως, έμπειρη λογοτέχνης ή/και αναγνώστρια, ο λόγος που σας προτρέπω να διαβάσετε Βασιλικό είναι ο εξής: θεωρώ ότι θα γίνετε καλύτεροι άνθρωποι. Αυτό είναι άλλωστε και ένα βασικό κριτήριο προτίμησής μου για λογοτέχνες. Σαν Γεωργία, διαβάζοντας Καβάφη δεν έγινα καλύτερος άνθρωπος. Έγινα πιο μορφωμένος. Αλλά όχι καλύτερος. Το αυτό ισχύει και περί του διαβάσματός μου απάντων των ποιημάτων του Σεφέρη (κοκκινίζω). Καλύτερη έγινα διαβάζοντας Λειβαδίτη, ας πούμε. Α, ναι, και Βασιλικό, μην ξεχνιόμαστε.

Αφήστε τις δικαιολογίες περί πασοκισμού και ποταμιού και τέτοια ανάλατα: συγχωρέστε την επιλογή ενός ανθρώπου να έχει απόψεις δικές του. Σας βεβαιώνω πως ο ίδιος δημόσιο χρήμα δεν έχει καταχραστεί κι επίσης ότι ξεκίνησε να γράφει προτού καν καταλάβει τι είναι πολιτική.

Ο Βασίλης Βασιλικός σε μερικά χρόνια, δυστυχώς, θα πεθάνει και τότε, αυτοί που τον κατακρίνουν τώρα θα τον εξάρουν, είμαι βέβαιη (δε συνέβη το ίδιο με τον Κουμανταρέα;). Εγώ θα κλάψω πικρά, τότε, γιατί ήταν ο Β.Β από  τους συγγραφείς τους οποίους ανακάλυπτα στα τέλη του δημοτικού, βράδια καλοκαιριού και νυχτερινού ύπνου για όλους στο σπίτι, που σήμαινε εξόρμησή μου στη βιβλιοθήκη μας και ανάγνωση μέχρι το πρωί στα κρυφά. Είναι από τους συγγραφείς που επηρεάζουν από τώρα και τον δικό μου τρόπο γραφής, από αυτούς που πάντα θα κουβαλώ. Οι λέξεις του, βαρύτερες από τα κόμματα και τις εκλογές, όχι;

Άλλωστε κι εμείς, οι αναγνώστες, δεν είμαστε αλάνθαστοι. Ας αφήσουμε τ’ αστεία. Αρκετοί από τους αναγνώστες του Βάρναλη έχουν ψηφίσει Νέα Δημοκρατία, έτσι δεν είναι; (Ή μήπως και η ΝΔ βγήκε αυτομάτως κυβέρνηση, ενώ όλοι διαδηλώναμε ειρηνικά στο Σύνταγμα;) Αλήθεια, για φανταστείτε ο Βάρναλης να έβγαινε και να έλεγε «δε θέλω δεξιοί και φασίστες να διαβάσουν τα έργα μου»!

Λοιπόν, τέλος. Όσα είχα να πω τα είπα, αν και παραμένουν αυστηρά προσωπική άποψη, αν και με ισχυρά, θεωρώ, ερείσματα στην Αλήθεια και τη Λογική.

Υ.Γ: Η δίκη των Εξ, Βασίλης Βασιλικός, 1972-1973. Πολύ SoS.

One thought on “Συγχωρεστε τον Βασιλη Βασιλικο

  1. Δεν θα υπερασπιζόμουν ποτε τον Θεοδωράκη αλλά το κείμενό αυτό όχι μόνο δεν “θυμίζει δημοσιογράφο” αλλά αν ήταν τυπωμένο σε χαρτί που ευτυχώς για την εθνική ξυλεία δεν είναι, θα αυτοαναφλεγόταν . Ξεκινάς υπερασπιζόμενη το έργο του δηλώνοντας πρώτον την άγνοιά σου και δεύτερον ότι “Η άποψή μου είναι να αφήνουμε τον άνθρωπο παράμερα αν πρόκειται περί καλλιτέχνη αγνώστου προσωπικώς σε εμάς, και να ασχοληθούμε με τα έργα του. Αν και εφόσον μας αρέσει το διάβασμα, ναι;” . Το συλλογισμό σου αυτόν το στηρίζεις φυσικά “με ισχυρά, θεωρώ, ερείσματα στην Αλήθεια και τη Λογική” : “στην πλατειά σχέση του με τη Μελίνα” “έζησε φτώχεια, έζησε ευμάρεια, ερωτεύτηκε, μέθυσε, τσακώθηκε, αναμετρήθηκε ανοιχτά με τα πάθη του” ενώ αναφέρεσαι στον συγγραφέα λες και είναι η κολλητή παρέα σου αφού πρώτα χαριστικά εντοπίσεις στίγματα καλοσύνης στο έργο του. “Και του Βασίλη δίνουν δυνατά στίγματα καλοσύνης”. Προτείνω λοιπόν επειδή και η ίδια παραδέχεσαι ότι “ούτε manager του κυρίου Βασίλη είμαι, ούτε καθηγήτρια λογοτεχνίας, ούτε, βεβαίως, έμπειρη λογοτέχνης ή/και αναγνώστρια” να αφήσεις το γράψιμο σε όσους τουλάχιστον θυμίζουν δημοσιογράφους και να ασχοληθείς με κάτι πιο δημιουργικό. Τόσες ψησταριές υπάρχουν. Που ξέρεις, μπορει πριν πεθάνει να περάσει την πόρτα ο Βασίλης και να τον κεράσεις ενα σουβλάκι ως συγγνώμη για αυτό το κείμενο.

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s