ΑΝΕΜΩΛΙΑ & ΙΣΙΔΩΡΟΣ ΖΟΥΡΓΟΣ – ΟΜΗΡΙΚΟ ΨΙΘΥΡΙΣΜΑ

Η ψυχή του ανθρώπου λούζεται από την αγνότητας της θάλασσας

Βρίσκει η νοσταλγία διέξοδο και ο πόνος μας την έκφραση του

Κώστας Καρυωτάκης Εγκώμιο της Θάλασσας.


..Για ένα πουκάμισο αδειανό, για μιαν Ελένη. 

Γιώργος Σεφέρης


Ανεμώλια.
Λόγια του αέρα.
Λόγια που φεύγουν.
Λόγια μάταια και ανώφελα..

Ισίδωρος Ζούργος


 Ανεμώλια είναι τα λόγια του αέρα, αίολα, και κενά, ένας ψίθυρος  του επικού Ομήρου. Όμως κι αυτά κρύβουν, πάνω στο σφύριγμα τους, κάποιο νόημα, κρυφό, μελωδικό, νοσταλγικό, άυλο. Γι αυτό πασχίζουμε να γράψουμε και να τα σώσουμε από την λήθη του προφορικού λόγου,την δίνη του χρόνου. Να λαξεύσουμε στα χαρτιά της αναμνήσεις μας, να αναστήσουμε τους νεκρούς, να ρίξουμε το σπόρο στο άγονο έδαφος της ψυχής,

Το πόνημα του Ισίδωρου Ζούργου είναι μία από τις σπάνιες συμφωνίες επιτυχίας πωλήσεων και ποιότητας, Το 2011 απέσπασε, δικαιολογημένα θαρρώ, το Βραβείο αναγνωστών του 2011 ΕΚΕΒΙ και ΕΡΤ. Μίλησε στις καρδιές του κοινού επαγρυπνώντας την χαμένη  στα μπουντρούμια της ψυχής, Νοσταλγία. Η αξία του εντοπίζεται τόσο στα υφολογικά στοιχεία, όσο και στην συναισθηματική διέγερση που πηγάζει και μεταδίδεται μέσω αυτών. Ακόμη, το κατόρθωμα του, έγκειται στην αρχιτεκτονική αφηγηματική τεχνική καθώς πρόκειται για έργο γραμμένο στην παρτιτούρα του Ομήρου ( Ιλιάδας- Οδύσσεια) σε γλωσσολογικό και συμβολικό επίπεδο. Ας δούμε το εκτενέστερα:

Έσκυψα μια μέρα στο χωνί της ψυχής μου και φώναξα:

Θα τα βροντήξω όλα και θα φύγω

Στην ΄΄Ανεμώλια΄΄ θα συναντήσουμε ένα πολυεπίπεδο μυθιστόρημα . Αρχικά πρόκειται για μια αξιοζήλευτη ελεγεία της εφηβικής φιλίας πέντε ανδρών, πέντε σαραντάρηδων που ξέχασαν να μεγαλώσουν. Η μοίρα τους, είναι ένα μονοπάτι της σιωπής. Τόσο κοντά ο ένας στον άλλο και τόσο μόνος!

Πρωταγωνιστής της ιστορίας, είναι ο Νίκος Χαλκίνης, ένας φιλόλογος, παντρεμένος με ένα ανάπηρο παιδί που φυτοζωεί στην ρουτίνα της οικογενειακής ζωής ΄΄ενώ άλλα ποθεί η ψυχή του΄΄. Σε μια συνάντηση με τους ΄΄εταίρους΄΄ αποφασίζουν να σαλπάρουν για την Ανατολή, για το άγνωστο, για να αναζητήσουν την χαμένη τους αθωότητα και νεότητα προς την Ρόδο, το νησί των Ιπποτών, εκεί που άφησε τ’ αχνάρια τους η παιδική ανέφελη ζωή πριν γνωρίσουν τον κόσμο. Αρχηγός της παρέας, ο άναξ ανδρών. ο Δημήτρης Χριστοδούλου,  γνωστός και ως Μυκηναίος, εύρωστος άνδρας, απεικονίζει αδρά, παραστατικά. την φυσιογνωμία ενός κατακτητή. Παίρνει τις πρωτοβουλίες, βλέπει μια διορατικότητα το μέλλον, ορίζει τους ρόλους και αποφασίζει το σχέδιο εμπνέοντας ομόθυμη εμπιστοσύνη. Είναι ο μεγάλος αδερφός του Χρήστου του Γιατρού. Άνδρας σιωπηρός και ήσυχος που θέλει να βοηθήσει, να παλέψει, να αγωνιστεί αλλά κιοτεύει την τελευταία στιγμή. Φίλος του, ο Νικηφόρος, γνωστός και ως ΄΄Γέρος΄΄, πάντα στα παρασκήνια, σκιερός, όμως με δύναμη καρδιάς όταν κινδυνεύει μέλος τους. Τέλος. ο Στάθης, ένας άνθρωπος ασυμβίβαστος, αταίριαστος με την ΄΄πετυχημένη΄΄ οικονομικά και κοινωνικά παρέα. Ένα πρόσωπο που χτυπήθηκε από τις ριπές της ανήλεης μοίρας. Αναγκάζεται να εργάζεται την νύχτα σε μπαρ, βρώμικες δουλειές του δρόμου, να κάνει μπαμπέσικη, αλήτικη ζωή, σκληρός. θηριώδης και ογκώδης, που όμως κάτω από την ατσάλινη πανοπλία του κρύβει την πιο γλυκιά, μοναχική και πονεμένη καρδιά.

Η παρέα των αιώνιων έφηβων, θα ανοιχτεί στο πέλαγος με τον ιστιοπλοικό σκάφος, τον Θερσίτη  για να αναζητήσει την χαμένη ευτυχία της ζωής, να πυρώσει την κρύα, μουντή καρδιά κάτω από τις κίτρινες αχτίνες του Φαέθοντος Ήλιου του Αιγαίου. Όλο το ταξίδι είναι  ο νόστος, Προορισμός και αυτοσκοπός το ίδιο. Όμως, πριν την Ιθάκη, πρέπει να πέσει η Τροία. Η πρώτη γυναίκα του Χρήστου, μετά από 16  χρόνια χωρισμού, παντρεύει την κόρη της, Η ίδια είναι γυναίκα  ενός μαφιόζου, που την κρατά  κλεισμένη στο Κάστρο της, στην Τροία των Ηρώων, που  ακούει στο όνομα Λήμνος, Σαν σύγχρονοι Αχαιοί, οι έτεροι θέλουν να την πάρουν πίσω! Έτσι, νοηματοδοτείται το ταξίδι τους ή σάμπως είναι κι αυτό μια κάλπικη εξαγορά χαμένων ψευδαισθήσεων

Αγαπημένες μέρες στον Θερσίτη! Γράφω μετά απο καιρό με πικρό καφέ

και μένω στην μνήμη σας. Τι σημασία έχει ποια απ΄’αυτά είναι ψεύτικα και ποια αληθινά!

Ο Νίκος Χαλκίνης. ίσως είναι ο μόνος που ΞΈΡΕΙ γιατί φεύγει. Γι αυτόν τον ταξίδι είναι η αναζήτηση του χαμένου εαυτού του, ενός Εγώ που ποτέ δεν ανακάλυψε. Η Θάλασσα, το κρασί, οι φίλοι, ο έναστρος ουρανός του Αιγαίου,  ξυπνούν ενάλια τέρατα της μνήμης. Άλλοτε τραγουδούν άλλοτε που θρηνούν, Έτσι, δίνεται η ευκαιρία να μας παρουσιάσει. μέσω αναδρομικών αφηγήσεων, το βουβό μονοπάτι ζωής της παρέας εστιάζοντας στα αλησμόνητα ανέμελα εφηβικά χρόνια. Μπορεί να τα ξεχάσεις αλλά όχι να σβήσεις! 

Τις πρώτες αλητείες, χορούς, κορίτσια, πειράγματα, πρωτεία, επιτυχίες,  περιπέτειες, αναζητήσεις, όπως και πίκρες, πόνους, ματώματα της μοίρας που διαφεντεύει ακόμα και τους Θεούς! Μέσω της ήρεμης, στοχαστικής ματιάς βάζει πάνω στο χειρουργικό τραπέζι την Ελλάδα της δεκαετίας του 60 μέχρι και το 2000. Τα στερεότυπα, την στάση της πολιτικής οξείας πόλωσης, τις αντιλήψεις, τις φρούδες ελπίδες της μεταπολίτευσης, το μεταναστευτικό, την τάση εθνικισμού του 90 με τους κουρεμένους γουλί (ιδιαίτερο σημείο) μέχρι και τις εποχές των παχέων και ισχνών αγελάδων του χρηματιστηρίου. Στους δρόμους της Αγίου Δημητρίου και στην Ροτόντα, θα συναντήσει το δικό του οδηγό, φίλο και δάσκαλο, τον Μιχάλη. Μεταξύ τους θα αναπτυχθεί μια πλατωνική σχέση. εν είδει Φαίδρου. Ο Μιχάλης. μέλλει να γίνει ο νοερός του Βιργίλιος, στις δαντικές κολάσεις. Ο δεσμός τους στηρίχθηκε πάνω σε ένα βιβλίο, τον Ντέμιαν του Έρμαν Έσσε – αγαπημένο  βιβλίο του υποφαινόμενου καθώς και λόγο ανάγνωσης του παρόντος μετά από την πληροφόρηση αναφοράς σ΄αυτό

Είμαστε οι μέλισσες του αόρατου

Ρίλκε

. Το βιβλίο ήταν ο φωτεινός φάρος μύησης στην ενηλικίωση των Γερμανών νέων και εφήβων της Γερμανίας μετά την ήττα του Α.Π.Π. Αναφέρεται στα εφηβικά χρόνια του Έμιλ Σινκλαιρ, και στο ταξίδι αναζήτησης του εαυτού του, πίσω από την δάδα του δικού του οδηγού του Ντέμιαν, όπως και ο Μιχάλης, ο οποίος τον μυεί στον αληθινό κόσμο του σκότους, των υπηρετριών, κλεφτών, μέθυσων, πόρνων και τα λοιπά. Όπως, και ο Ντέμιαν, έτσι κι ο Μιχάλης κάποτε θα αποχωρήσει για την Αγγλία κυνηγώντας το όνειρο του, αφήνοντας τον Νικο να βρει την δική του Ιθάκη. Μιχάλης και Ντέμιαν γίνονται πόρος του δέρματος της ψυχής του ήρωα που  θα φέρει αδιόρατα μέσα του. Είναι το μέρος, το πιο προσωπικό, το απώτατο ΄΄ : Αυτο που έχουμε μέσα μας και μας συντροφεύει και στην άκρα μοναξιά ..αυτό που κανείς δεν μπορεί να μας το πάρει αλλά ούτε και να μας δώσει είναι πολύ πιο ουσιαστικό απ όλα τα αγαθά που μπορεί να διαθέτουμε ..από όλες τις εντυπώσεις που δίνουμε στους άλλου΄΄ * 

* Άρθουρ Σοπενάουερ, Η τέχνη του να είσαι ευτυχισμένος

Σ΄όλη την ζωή του, ο Νίκος θα κυνηγήσει τον εαυτό του. Αυτός θα έρχεται αντιμέτωπος, εχθρός της ευτυχίας, πηγή σύγκρουσης με τους άλλους, όμως και λύπης όταν η βούληση υποτάσσεται! Το μόνο οχυρό του, θα ναι οι φίλοι, οι έτεροι κατακτητές, όμως και τα τα γραπτά, οι σημειώσεις: ένας τρόπος να ξεφύγει, από την νομοτέλεια της θλίψης μιας χαμένης ζωής ενός ζητιάνου Οδυσσέα!

Ι wanted only to try to live in accord with the promptings which came from my true self. Why was that so very difficult


odusseas

Ένα ομηρικό τραγούδι

Ο Ζουργός στήνει το βιβλίο πάνω σε ομηρικό έδαφος, δύσκολο, επίφοβο, όμως επιτυχές από τα λίγα. Πολύ προσπάθησαν να αναβιώσουν στα έργα τους τον επικό ποιητή. τρώγοντας τα μούτρα τους σε μια φθηνή μυθοπλασία. Οι αναφορές ποικίλουν ώστε να ελλοχεύει ο κίνδυνος να παραμελήσουμε μερικές.

Αρχικά, το έργο είναι δομημένο με τον Ομηρικό τρόπο, δηλαδή γραμμένο σε 24 κεφάλαιο από το Α εως το Ω, ενώ μάλιστα μερικά έχουν το ίδιο τίτλο ”Πατρόκλεια΄΄. Το ύφος και λόγος διέπονται από γλαφυρότητα, ζωντάνια, λυρισμό δίχως να ψυχρούς απρόσιτους ακαδημαισμούς, και χωρίς να παραλείπεται το ευφυές χιούμορ. Μέσα στο κείμενο, συναντάμε τον γλωσσικό πλούτο και κάλλος της Ομηρικής Διαλέκτου. Ενδεικτικά αναφέρω κάποιες

Ανεμώλια: Ανεμώδη λόγια, λόγια επιπόλαια

ατρόγητος  πόντος: ακάρπιστο πέλαγος

άχθος αρούρης: βάρος φορτίο της γης

βοτρυδόν: πυκνά όπως τα σταφύλια

ευρύπορη θάλασσα: απέραντη θάλασα / ζάθειος: πολυ θεικός / θούρια αλκή: ορμητική δύναμη/ νέκυς: νεκρός / τηλεδαπός: αυτός που κατάγειται από μακρυά…

Αυτές κι πολλές ακόμα λέξεις διανθίζουν το έργο, γεφυρώνοντας παρόν και παρελθόν. Τέλος, αξίζει να αναφερθεί η συσχέτιση μεταξύ του Χάλκινου ύπνου και του Νήδυμου ύπνου: Και στις δύο περιπτώσεις, οι λέξεις σημαίνουν το θάνατο, όμως ο δεύτερος είναι ο ήρεμος, γλυκός, μακάριος ύπνος, ο ψυχοπομπός  των αθώων ψυχών. Ενώ ο χάλκινος ύπνος, είναι ο θάνατος των ανδρών, των πολεμιστών. Τέτοιων ζητούν οι ήρωες, γιατί αν και σκληρός έρχεται ως δάφνη ελιάς μιας αιμάτινης, σκληρής ζωής.

Σε δεύτερο επίπεδο, ο συμβολισμός και παραλληλισμών των ηρώων και των γεγονότων γίνεται στις νότες του Ομήρου. Ο Θερσίτης είναι ο χειρότερος των Αχαιών. Στην παρέα καθρεφτίζονται οι Αχαιοί πολεμιστές που ξεχύνονται στην Θάλασσα, για να πάρουν την Ωραία Ελένη,( Τροία) από το κάστρο που φρουρείται. Από την αρχή, ο αρχηγός έχει τον παρωνύμιο Μυκηναίος, και είναι ένας Αγαμέμνονας, με αρετές και πάθη ( Π.χ Κλυταιμνήστρα, θάνατος από τον Εραστή της κτλπ) ενώ στον ανεξίκακο, αδύναμο να δράσει, Χρήστο, πρώην άνδρα της Ελένης, κρύβεται ένας Μενέλαος. Ο Νικηφόρος, επονομαζόμενος, ως Γέρος είναι ο Ατρέας και ο Μοναχικός, αδίσταχτος και άτρωτος πολεμιστής, ο Στάθης ο παραγκωνισμένος της κοινωνίας και της παρέας, είναι ένας σύγχρονος γιος της Θέτιδος, Αχιλλέας. Τέλος, ο πολυμήχανος Νίκος, με δόρυ το μυαλό και τον πόθο είναι ο δικός του Οδυσσέας. Ακόμα, θα βρούμε άλλα περιστατικά των ομηρικών επών, όπως την Δήλο, και την συνάντηση με τον δικό τους γιο του Απόλλωνα, Άνιο με τις τρεις κόρες, την προφητεία και το τραγικό τέλος του Πρωτοσίλαου, που πάτησε πρώτος το πόδι στην Τροία, εισπράττοντας την οργή των θεών, τον Θάνατο, και την διεκδίκηση των όπλων, την Καλυψώ, τον Έκτορα. Αυτά και πολλά ακόμα περιστατικά που προσδίδουν στο έργο επικό τόνο, λίγη δόξα από το απαλό αιώνιο αεράκι του Ομήρου, που πνέει πάνω από το γαλανό, γυάλινο Ελληνικό Πέλαγος.

Το πιο σημαντικό πάντα σε μια έγχρωμη ζωή είναι τα Όνειρα και το Εμείς

Η ομηρική παρέα, πληγωμένη από τα ξίφη του ανάλγητου χρόνου και ζωής θα αναζητήσει για μια τελευταία φορά, τον Νόστο της Ιθάκης τους. Θα προσπαθήσει να κατακτήσει  πρώτα την Τροία, και να κλέψει την πανέμορφη Ελένη. Το ταξίδι είναι ο αυτοσκοπός. Είναι η έσχατη προσπάθεια αναζήτησης του χαμένου εαυτού που πηγάζει από την φλόγα του ενστίκτου, η ανάγκη ένωσης των θρυμματισμένων ψευδαισθήσεων και ελπίδων, μια κλεψιά από τον χιτώνιο του χρόνου, μια ανάσα πελαγίσιου, άχρονου, και μαγικού αέρα της Ομηρικής γης. Ένας γιορτινός θρήνος με  δυνατά γέλια , βουβά δράκρυα  σπαρακτικά πριν το Τέλος.

Οι άνδρες θρηνούν μέσα στις εγωιστικές κρύπτες των στιγμών για την αιωνιότητα των στιγμών που τις πίστεψαν, θρηνούν για τις λέξεις θηλυκές που τους ξεγέλασαν. Κανείς δεν μνημονεύει αυτόν τον πόνο! Βουβός θρήνος που τον διακόπτει το χλυμίντρισμα του αλόγου του πεθαμένου που περιμένει έξω από τον στάβλο!

Όμως, τι θα ναι το ταξίδι πάνω στον Θερσίτη; Τι πήραν, τι έμαθαν, τι άφησαν; Τι βρήκαν την Ελένη; Έσπασαν τα άτεγκτα δεσμά; Ένιωσαν το κελάρυσμα, την αντιλαλιά της χαμένης νοσταλγίας…Τι σημασία έχει! Ο Καβάφης θα πει τον τελευταίο τραγούδι λύτρωσης!

Η Ιθάκη σ’ έδωσε τ’ ωραίο ταξείδι.
Χωρίς αυτήν δεν θάβγαινες στον δρόμο.
Άλλα δεν έχει να σε δώσει πια.

Κι αν πτωχική την βρεις, η Ιθάκη δεν σε γέλασε.
Έτσι σοφός που έγινες, με τόση πείρα,
ήδη θα το κατάλαβες η Ιθάκες τι σημαίνουν.

One thought on “ΑΝΕΜΩΛΙΑ & ΙΣΙΔΩΡΟΣ ΖΟΥΡΓΟΣ – ΟΜΗΡΙΚΟ ΨΙΘΥΡΙΣΜΑ

  1. Υπέροχο άρθρο, μυρίζει θάλασσα και σχεδόν νιώθεις το χάδι του Αιγαίου.

    Liked by 1 person

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s